Ég er búinn að vera nokkra daga í Berlín þegar ég átta mig á því að ég sakna Austur-Berlínar. Ég geng í sæluvímu inn í þau port sem tíminn hefur ekið hjá á sínum svarta Audi; þar sem hinn illa þefjandi anda Honeckers er enn að finna. Nú þegar terrorinn er horfinn úr Austur-Berlín blasir fegurð hennar við; hin hrollkalda, gráleita, fyrirskipaða fegurð. Helför í steypu og gler. Bauhaus-martröðin. Og það er eitthvað magnað við hana. En hvers vegna þessi nostalgía? Mystík kommúnismans? Kannski langar mig bara aftur í austur-þýskt fangelsi? Ég var handtekinn í Berlín árið ´79, nítján ára listnemi á götóttum jakka með myndavél að taka mynd af múrnum austan frá. Í gegnum aðdráttarlinsuna sá ég varðmann í turni sem stóð á milli múranna tveggja. (Berlínarmúrinn var tvöfaldur með jarðsprengjuakri á milli.)Hann horfði á mig úr kíki. Skömmu síðar stóðu tveir alvopnaðir hermenn við hlið mér og færðu mig inn á milli múra og vörpuðu mér í dýflissu í kjallara varðturnsins eftir að hafa tekið af mér myndavélina og töskuna. Á 40 stiga heitum sumardegi sat ég heilan klukkutíma í illa þefjandi skellóttum steypukjallara undir sjálfu Járntjaldinu og taldi víst að ég ætti ekki afturkvæmt vestur yfir. Kannski yrði ég látinn laus í skiptum fyrir Boris Spassky? Wolf Bierman? Eða kúbanska kvennalandsliðið í blaki? Nei, líklega ekki. Ég var í raun farinn að sætta mig við að ganga í Kúnstakademíu austur-þýska hersins og gerast sannur DDR-ari, fá að sýna í galleríunum í Karl-Marx-Stadt og skrifa smásögur um fasanaveiðar með foringjunum í skógunum útí Potsdam. Mín framtúð var orðin mjög rauð þegar hermaður birtist niður stiga með filmulausa myndavél og skipaði mér að fylgja sér. Út. Sólin skein á milli múra, á þennan kirkjugarð sem fólk þurfti að hlaupa yfir til þess að komast í kjötborðin og bítlabúðirnar fyrir vestan. Hér lágu 70 lík á milli jarðsprengja. Ég gekk hægt á undan hermanninum eftir þurrgulum sprengjuakrinum og fann hitann frá moldinni í gegnum ódýra skósólana. Ég var annaðhvort á leið útí frelsið eða í alvöru fangelsi. Við stóðum á götunni fyrir utan. Hann skipaði mér að bíða hjá sér og talaði í talstöð á óskiljanlegri kommúnísku. Stuttu síðar kom hertrukkur með segluðum palli. Fangaflutningabíllinn. Bílstjórinn talaði út um opna rúðu. Ég skildi að þeir voru að ráðskast með næstu tuttugu árin í mínu lífi. Þeir voru að ákveða það hvort þessi pistill yrði skrifaður á íslensku eða þýsku. Hallgrímur eða Holzengrim. Þeir þjörkuðu nokkra stund og virtust ósammála. Ég horfði út yfir traböntuð torgin og hugsaði um mömmu og Ísland, Megas og Norður-Kjallara. Aldrei myndi ég sjá það allt aftur. Að lokum klykkti bílstjórinn út með því að hann væri á leið á fótboltaæfingu hjá hernum og hann mætti ekki vera að því að skutlast með vestrænan njósnara dulbúinn sem listnema. Trukkurinn hvarf með drunum. Eftir stóðum við; ég og hermaður. Hann var svo svekktur að ég var næstum búinn að bjóða honum að skjóta mig á staðnum. En sleppti því þó. Og hann síðan mér. Ég eyddi því sem eftir lifði af mér og deginum í Austur-Berlín, dáldið taugaóstyrkur en jafnframt heillaður af því að hafa loksins fundið fyrir LÍFINU. Ósköp var allt hér dapurlegt. Húsin í niðurníðslu, allt svo skítugt og andlitin öll hernumin af Sovétmönnum. Jafnvel stelpurnar voru hér ekki eins sætar og fyrir vestan, og var þetta þó sami kynstofn, sömu stelpur.??Hvernig stóð á því???Var fegurð óhugsandi án meik-öpps og maskara? Yfirlæti vesturlandabúa var þó jafn dapurlegt: Á götu mættu mér þrjár v-þýskar skólastúlkur og vildu gefa mér alvöru þýsk mörk af því það væri "svo erfitt hjá ykkur hér fyrir austan". Einhvernveginn hafði handtakan gert mig að algjörum DDR-ara. Ég var kominn með kúgunarsvipinn. Ég reiddist ölmusunni og hvæsti að þeim á fullkominni amerísku "fuck off!" (Í fyrsta sinn sem Íslendingur notaði það snjalla orðatiltæki á erlendri grund.) Um kvöldið var ég handtekinn í annað sinn. Ég hafði bæjarleyfi til miðnættis. Kl. 00.00 áttu allir útlenskir gestir að vera mættir í Checkpoint Charlie. Ég sat á veitingastað við Alexanderplatz þegar ég áttaði mig á því að klukkuna vantaði bara korter í tólf. Ég hljóp yfir torgið og inn í brautarstöðina en áttaði mig þar á því að ég hafði gleymt treflinum á veitingastaðnum. Ég hljóp aftur yfir torgið til að ná í hann. Þegar ég kom hlaupandi í þriðja sinn yfir torgið á innan við þremur mínútum var okkar mönnum nóg boðið. Borgaraleg vanhegðun. Úr skúmaskoti vatt sér að mér hermaður og bað um passann. Talaði svo í talstöð. Var þetta kannski maðurinn sem var að taka myndir af múrnum í dag? Mér leið eins og óvini ríkisins númer eitt. Klukkuna vantaði fimm mínútur í tólf þegar hann sleppti mér. Ég kom tveimur mínútum of seint á Checkpoint Charlie, náfölur og skjálfandi á beinum, þess fullviss að ég væri fallinn á tíma og fengi aldrei að sjá "Prúðuleikarana" á ný. Landamæravörðurinn brosti-fyrsta og eina brosinu sem ég sá í Austur-Berlín-og sagði: "Því miður vinur, þú kemur of seint. Það er búið að loka Járntjaldinu." Það leið yfir mig. Ég rankaði við mér í amerískum hersjúkrabíl með rödd íslenska sendiherrans í Bonn í öðru eyranu. Síðan hef ég alltaf kosið í öllum þing- forseta- og sveitastjórnarkosningum.

BOOKS